اندیشه

گنگ خوابدیده

رضا مختاری اصفهانی/ به بهانه انتشار «گنگ خوابدیده»؛

گام نخست در مسیر شناخت غرب

نویسنده مواجهه ایران و غرب را به «برخورد» و «آشنایی» تقسیم کرده است. حاصل برخورد با غرب در صحنه‎هایی چون جنگ‎های ایران و روس تبعاتی مانند قراردادهای استعماری داشت، اما آشنایی به فهمی هرچند ناقص از تمدن جدید غرب انجامید. اگر برخورد با غرب تبعاتی قهری داشت، اما آشنایی با آن، تلاشی بیشتر داوطلبانه بود و این تلاش در مأموریت یا مسافرت صورت گرفت...

  • ۲ روز قبل

    در جست‌وجوی امید برای زندگی

    هانا آرنت در جهان و ایران فیلسوفی شناخته‌شده است. او یکی از معدود زنان فیلسوف در تاریخ است که از نظرگاه فلسفی و سیاسی به انسان و مشکلاتش در قرن جدید و گذشته پرداخته است. آرنت به مباحث و مسائل مهمی نظیر توتالیتاریسم، خشونت، قدرت، انقلاب و محبت می‌پردازد و آثارش در این خصوص یکی از منابع اصلی صاحب‌نظران است.

  • ۲ روز قبل

    زن به علاوه زندگی یعنی آزادی

    زمانه ما با عصر مدرن متفاوت است. اگر به‌رغم اختلاف‌نظرهای وسیعی که وجود دارد، عصر مدرن را از نیمه دوم قرن شانزدهم تا دهه ۱۹۷۰ فرض کنیم، شرایط جهان از دهه ۱۹۷۰ تا پایان هزاره دوم را باید شرایط پست‌مدرن دانست.

  • ۹ روز قبل

    افلاطون خودش مرا به دنبال خود می‌کشانید

    آشنایی با ترجمه محمدحسن لطفی از کتاب «تاریخ جنگ پلوپونزی» برایم آغاز شد اما وقتی کتاب «مرگ سقراط» نوشته «رومانو گواردینی» ترجمه لطفی را می‌خواندم، به ترجمه ماندگارش پی‌بردم و زمانی که خود با زبان سخت یونانی آشنایی پیدا کردم به این همه تلاش و همت لطفی درود فرستادم.

  • ۹ روز قبل

    شمس الملوک مصطفوی: جای طرح مباحث جدی فلسفی درباره هنرهای سنتی ایرانی خالی است

    مصطفوی می‌گوید: در سنت فلسفی و عرفانی ما، قابلیت‌های فراوانی برای طرح موضوعات جدی مرتبط با فلسفه هنر وجود دارد که نیازمند پژوهش‌های عمیق‌تر و همه‌جانبه‌تر است. عناصری که در فلسفه فیلسوفانی مانند فارابی، ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا وجود دارد، مانند زیبایی، خیال، نور، رنگ و ... این قابلیت را دارند که دست‌مایه مباحث فلسفی جدی درباره هنر و زیبایی قرار گیرند.

  • شماره بیست و چهارم سیاست‌نامه منتشر شد ۱۱ روز قبل

    شماره بیست و چهارم سیاست‌نامه منتشر شد

    شماره جدید مجله سیاست‌نامه با تصویری از بهرام بیضایی منتشر شد. در این شماره از مجله که ویژه پائیز ۱۴۰۱ محسوب می‌شود، پرونده اصلی سیاست‌نامه به بهانه توجه ویژه بیضایی به زنان در آثار خویش به این اندیشمند شاخص ایرانی اختصاص داده شده است.

  • نقطۀ تلاقی فیلسوف، الهی‌دان و جامعه‌شناس ۱۹ روز قبل

    نقطۀ تلاقی فیلسوف، الهی‌دان و جامعه‌شناس

    مسئلۀ «معیارهای عقلانیت ‌باور» از افلاطون تا آکویناس و از آکویناس تا لاک و دکارت و از آنان تا معاصرانی چون چیزولم، ویتگنشتاین، پلنتینگا و دیگران، افت‌وخیز بسیار و درخور تأملی داشته است.

  • هانری کربن و تغییر مسیر مطالعات شرق‌شناسی به سمت تشیع / زهرا قزلباش ۱۹ روز قبل

    هانری کربن و تغییر مسیر مطالعات شرق‌شناسی به سمت تشیع / زهرا قزلباش

    دو منظومه فکری مهم شیعه عبارت از امامت و مهدویت است. کربن در اینها راز و رمزی در باب اقلیم هشتم می‌بیند؛ امام ادامه و بسط نبی است و سلسله امامت بر محور حضرت مهدی (عج) قرار دارد.

  • ۱ ماه قبل

    بیرونی و عرفان تطبیقی در گفتگو با منوچهر صدوقی سها

    استاد صدوقی، از پیشگامان تحقیق و ترجمه در آثار ابوریحان بیرونی، وی را از مفاخر علمی ایران و جهان اسلام و یکی از کوشاترین دانشمندان تاریخ معرفی می‌کند که در شکل‌گیری تحقیقات دین‌شناسی و هندشناسی بسیار مؤثر بوده است.

  • ۱ ماه قبل

    سعادت از نگاه سهروردی در گفتاری از محسن جوادی

    سعادت (در یونانی «ائودایمونیا») یا شادکامی (happiness) غایت و هدف زندگی هر انسانی است، همه می‌خواهند کامیاب و خوشبخت باشند، اما به چه معنا؟ مشکل از همین جا شروع می‌شود. هر انسان و مرام و عقیده و مکتب و فلسفه‌ای، تعبیر خاص خود را از سعادت دارد و زندگی سعادتمند را به گونه خاص خود تعریف می‌کند.

  • ۱ ماه قبل

    هانری کربن و تغییر مسیر مطالعات شرق‌شناسی به سمت تشیع

    شیفتگی کربن به تشیع اولا مبتنی بر روش پدیدارشناسانه او در بررسی اندیشه‌های اسلامی است که نه لزوما جانبدارانه، بلکه از منظری انفسی و فراتاریخی، یا به عبارت بهتر، نتایجش منتج به توصیفی انفسی و فراتاریخی است و درثانی، توجه به باطن و درون مکاتب و اندیشه‌ها در وصول به حقیقت است که باز نتیجه رویکرد پدیدارشناسانه وی است. طی این نوشته که دارای دو قسمت خواهد بود، سعی بر این است که چکیده‌ای از آرای کربن درباره مطالعات شیعی معرفی و تحلیل شود.

  • ۱ ماه قبل

    اندیشه‌های برونو لاتور در گفت‌وگو با رحمان شریف‌زاده

    هفدهم مهر ماه سال جاری، برونو لاتور، فیلسوف، جامعه‌شناس و انسان‌شناس برجسته فرانسوی در هفتاد و پنج سالگی درگذشت. او به ویژه به دلیل آثارش در زمینه مطالعات علم و فناوری شناخته شده بود. لاتور یک‌بار هم در سال ۱۳۹۶ به ایران آمد و در چند دانشگاه و موسسه آموزشی با پژوهشگران دیدار کرد. با این همه این فیلسوف در ایران و برای علاقه‌مندان به فلسفه و جامعه‌شناسی چندان شناخته شده نیست، تنها چند کتابش به فارسی ترجمه شده.

  • ۱ ماه قبل

    فلسفه‌های خطرناک در کشور جولان می‌دهند/ عقلانیت تعریف شسته رفته ندارد

    در میان فلسفه‌ها، فلسفه‌های خطرناک و به قول امروزی‌ها غیربهداشتی هم داریم که شوربختانه در کشور ما جولانگاه خوبی داشته‌اند. اگر فلسفه‌ای در خدمت قدرت سیاسی در بیاید تا واقعیت را به نفع آن تفسیر و تعبیر کند آنگاه این فلسفه برای رشد و حیات یک جامعه خطرناک خواهد بود.

  • ۱ ماه قبل

    عقبه فلسفی تکثرگرایی در ایران حکمت متعالی ملاصدراست/ گفت‌وگوی مطلوب، گفت‌وگوی پیش‌رونده است

    افروغ خطاب به دانشجویان گفت: گفت‌وگوی فلسفی یک گفت‌وگوی پیش‌رونده است. گفت‌وگوی اجتماعی، گفت‌وگوی درجا زننده است و گفت‌وگوی مطلوب، گفت‌وگوی پیش‌رونده است که در آن اختلاف و تفاوت‌ها مطرح می‌شود نه اشتراکات.

  • ۱ ماه قبل

    اگر علم در کنار اخلاق و معنویت نباشد تهدیدزا خواهد بود

    دبیر کل مجمع جهانی اهل بیت با بیان اینکه علم باید در کنار اخلاق، معنویت و تهذیب قرار گیرد، گفت:علم اگر در کنار اخلاق و تهذیب باشد انسان به یک خودباوری و خودآگاهی خواهد رسید.

  • ۱ ماه قبل

    آزادی برسازنده هویت انسان است

    مفهوم پیشرفت (Development یا progress) از بحث‌برانگیزترین مفاهیم فکری و فلسفی در روزگار کنونی است. بسیاری از محققان تاریخ و فلسفه و جامعه‌شناسی معتقدند ایده پیشرفت، از مفاهیم بنیادین و اساسی در عصر تجدد (مدرنیته) و در روزگار مدرن است، به این معنای ساده که مسیر تاریخ بشری، رو به تکامل و اعتلا و بهبود است و وضعیت زندگی انسان به صورت نسبی، ولو به شکل بسیار کند و بطئی، هر روز بهتر از دیروز می‌شود.

  • تاریخ‌نگاری کودتا، بازخوانی یک میراث ۱ ماه قبل

    محمد امین فتاحی؛

    تاریخ‌نگاری کودتا، بازخوانی یک میراث

    به نظر می‌رسد که آبراهامیان در شیوۀ تاریخ‌نگاری تحولات ایران معاصر، به این الگو متعهد بوده است و کماکان در همین مسیر حرکت می‌کند. او در آخرین اثرش، یعنی کتاب «کودتا» نیز مطابق همین سیاق عمل کرده و براساس این الگو، بحث‌هایی را مطرح ساخته است که عملاً نظریه‌های پیشین دربارۀ کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را با چالش‌هایی جدی روبه‌رو کرده است.

  • منتقد لیبرالیسم و توتالیتاریسم ۱ ماه قبل

    منتقد لیبرالیسم و توتالیتاریسم

    نظریۀ قرارداد هابز را بسیاری سنگ‌بنای مدرنیسم سیاسی نامیده‌اند. اما نظریۀ لویاتان فقط یک نظریۀ سیاسی نیست، بلکه از جهات متعددی به حوزه‌های دیگر از جمله دین، انسان‌شناسی و تاریخ پیوند خورده است.

  • فراتر از یک مارکسیست انقلابی ۱ ماه قبل

    فراتر از یک مارکسیست انقلابی

    «یادداشت‌های زندان» مجموعه مقالاتی است که گرامشی طی 11 سال زندانش در رژیم فاشیستی ایتالیا نوشت؛ او از ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۵ بیش از ۳۰ دفتر و حدود ۳ هزار صفحه مطلب نوشت.

  • ۱ ماه قبل

    شعر فرخی یزدی آیینه ادبیات دادخواهی است

    آسیه ذبیح‌نیا، نویسنده، پژوهشگر ادبی و عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور تاکید دارد که شعر فرخی مصداق مبارزه با بی‌عدالتی و ظلم و نمونه شکوائیه سیاسی در عصر مشروطه است.

  • ۱ ماه قبل

    کریم فیضی: هیچ محققی در طراز استاد شفیعی کدکنی نداریم

    نویسنده کتاب‌های «شفیعی کدکنی و هزاران سال انسان» و «صدها سال تنهایی» گفت: در دوران معاصر که تحقیقات آکادمیک به ایران آمده‌اند، هیچ محققی در طراز استاد شفیعی کدکنی نداریم.