تیتر1 صفحه اول

صادق حقیقت

سید صادق حقیقت؛

آیندۀ سلفی‌گری افراطی

گروه‌های سلفی رادیکال در چنددهه اخیر به شکل عجیبی رشد کرده‌اند. در دورانی که جهانی‌شدن، تجدد و دهکده جهانی مطرح است، جای این سوال باقی است که چرا باید گروه‌های تجددستیز در این حد وسیع رشد کنند.

معین زاده

گفتاری از مهدی معین‌زاده؛

دربارۀ تنهایی

انسان موجودی است که ماهیتش فروبسته نیست، به تعبیر راحت‌تر، ما همیشه بین آنچه که هستیم و آنچه که فکر می‌کنیم باید باشیم، احساس فاصله می‌کنیم،‌ ما آن هستیم که باید باشیم. به قول فیلسوفان اگزیستانس و به‌طور خاص هایدگر، وجود انسانی آنی است که هنوز نیست.

ناظری ها

درباره‌ی آلبوم «بُعد یازدهم» حافظ و شهرام ناظری؛

موسیقی اندیشۀ مولانا و نفی شرق

حافظ ناظری به‌زعم خود برای اینکه مخاطب جهانی را با اثرش همراه کند کلام ایرانی را از آواز اثر حذف کرده و فقط از تحریرهای دارای ضرب‌آهنگ تندتر از تحریر موسیقی اصیل استفاده کرده و ادعا کرده است که با این کار، آواز تبدیل به یکی از سازها در رنگ‌آمیزی اثر شده است، فارغ از اینکه با این کار هویت ایرانی را از اثر خود زدوده و برای جهانی شدن (به‌زعم خود) هویت خویش را در مرحله‌ی اول نفی کرده است.

  • عبدالکریمی ۱۳۹۳-۰۷-۰۵ ۱۰:۵۵

    گزارش نشست نقد کتاب «ساخت اجتماعیِ واقعیت»/بخش نخست؛

    تغییرات بنیادین در جهان‌نگریِ انسان مدرن

    در شرایطی که نوعی تغییر بنیادین در جهان‎نگری انسان مدرن در حال روی دادن است، نظریه‎های جامعه‎شناسی و اصل جامعه‎شناسی اثباتی، نیازمند تجدیدنظر می‎نماید؛ نوعی تجدید اصولی در فلسفه‌ی علوم اجتماعی و پیوند دادن این تجدیدنظر که با دستاوردهای جامعه‎شناسی تجربی ممکن می‎شود.

  • هایدگر ۱۳۹۳-۰۷-۰۳ ۱۱:۴۷

    به مناسبت (26سپتامبر) صد و بیست و پنجمین زادروز مارتین هایدگر؛

    هایدگر و رازِ تولد

    زادروز مارتین هایدگر بهانه‌ای شد برای بررسی مفهوم «تولد» در اندیشه‌ی هایدگر. برخلاف موتیفِ مرگ، کمتر به موتیف «تولد» در آثار او پرداخته شده است. می‌کوشیم این مطلب را با تمرکز بر کتاب هستی و زمان پیگیری کنیم و امکانات فلسفیِ آن را بسنجیم. نسبت «تولد» با برخی مفاهیم، از جمله «مرگ»، در زمینه‌ی پدیده‌شناسیِ زمانمندی (هوسرل) واشکافته می‌شود. تفسیر هایدگر از موتیف‌های تولد و مرگ در ادامه و مکملِ پدیده‌شناسی زمان نزد هوسرل است.

  • اصغر ایزدی ۱۳۹۳-۰۷-۰۲ ۱۰:۳۰

    اصغر ایزدی‎جیران؛

    کار «انسان‎شناس» چیست؟

    انسان‌شناس باید بخش اعظمی از وقت خود را برای حضور در واقعیت اختصاص دهد، چیزی که می‌تواند مواد لازم را برای دانشگاه و تدریس فراهم آورد. او در کلاس درس باید با حضورهای میدانی و تجربی خود تدریس کند. باید به اصولی تکیه کند که واقعیت به او یاد داده است، نه اصولی که زمانی گفته شده است، آنگاه است که کلاس انسان‌شناسی مملو از واقعیت اجتماعی خواهد بود، مملو از مردم و مملو از تجربه.

  • محمدعلی اکبری ۱۳۹۳-۰۷-۰۱ ۱۱:۱۵

    گفتاری از محمدعلی اکبری؛

    بازکشف تاریخ و فرهنگ در تاریخ فرهنگی

    تاریخ فرهنگی محصول دو بازکشف است: یکی بازکشف تاریخ و دیگری بازکشف فرهنگ. وقتی ما در تاریخ فرهنگی از بازکشف فرهنگ حرف می‌زنیم به‎طور مشخص این را مدنظر داریم که فرهنگ از یک سو به‎عنوان یک حوزه از مطالعات و تحقیقات و از سوی دیگر به‎مثابه دریچه‌ای برای فهم، تحلیل و شناخت انسان و یا جامعه‌ی انسانی است.

  • ناصر فکوهی ۱۳۹۳-۰۷-۰۱ ۱۱:۳۲

    ناصر فکوهی/ به مناسبت آغاز سال تحصیلی؛

    زنگ‌ها برای چه‌کسی به صدا درمی‌آیند؟

    امروز نزدیک به دوقرن پس از ایجاد نظام‌های آموزش همگانی، اجباری و رایگان، تجربه نشان می‌دهد که فرض اصلی اشتباه بوده است و هرروز بیشتر بر میزان عدم دقت آن افزوده می‌شود: امروز کودکان و نوجوانان بیشترین اطلاعات خود را نه از مدرسه بلکه از تعداد بی‌شماری منابع اطلاعاتی اینترنتی، تلفن‌های همراه، کنش اجتماعی و کوچه و خیابان، تلویزیون و رادیو و شرکت در شبکه‌های اجتماعی و... می‌گیرند.

  • الن تورن ۱۳۹۳-۰۶-۳۱ ۱۱:۱۲

    نگاهی به اندیشه‌های یک جامعه‌شناس نومارکسیست؛

    آلن تورن چگونه به احیای سوژه پرداخت؟

    تورن خود را نه شیفته‌ی فردگرایی جامعه‌شناختی، بر مبنای انتخاب عقلانی فرد استوار می­‌داند و نه متأثر از ساختارگرایی در روایت گوناگون آن‌که جایی برای انتخاب و آزادی فردی باقی نمی­‌گذارد، بلکه از منظر وی تحولات دنیای امروز باعث ظهور نوعی فردیت نوین شده است.

  • فنایی ۱۳۹۳-۰۶-۳۰ ۱۱:۰۴

    نقدی بر کتاب «اخلاق دین‌شناسی» ابوالقاسم فنایی/ بخش اول؛

    فنایی و عدم پایبندی به استانداردهای تحقیق روشمند

    یکی از مباحث لازم برای آغاز نقد هر کتابی، بررسی تناسب و گویاییِ عنوان اصلی و فرعی آن با محتوا و فحوای کتاب است. به نظر می‌رسد که عنوان کتاب، وجه انتقادی و سلبی بخش عمده‌ای از اثر را منعکس نمی‌سازد. شاید بهتر بود که مؤلف محترم دست‌کم در قالب عنوان فرعی کتاب به رویکرد منتقدانه آن نسبت به آنچه فقه سنتی یا گاه اشاعره‌ی مدرن و پست‌مدرن می‌نامد به‌نحو مقتضی اشاره می‌کرد...

  • ژیژک ۱۳۹۳-۰۶-۲۹ ۱۰:۵۷

    اسلاوی ژیژک؛

    آیا می‌توان گفت داعش پیشامدرن است؟

    عکس مشهور ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، با ساعت سوییسی اعلایی که در دست دارد، معنایی کنایی دارد: داعش گرچه در تبلیغات و معامله‌های مالی‌اش سازمان‌یافته عمل می‌کند، اما ابزارهای فوق‌مدرنش را برای توسعه و تحمیل بینش سیاسی ایدئولوژیکی به‌کار می‌بندد که، نه از سر محافظه‌کاری بلکه از سر استیصال، به محدودیت‌های سلسله‌مراتبی ثابتی منتهی می‌شود.

  • طباطبایی-دوستدار ۱۳۹۳-۰۶-۲۶ ۱۱:۲۷

    محمدعلی مرادی؛

    درنگی بر ترکیب مفهومی امتناع تفکر

    اما رویکرد طباطبائی نسبت به مسئله از سنخ دیگر است و ترکیب مفهومی امتناع اندیشه که در جای جای کتاب ابن‌خلدون و علوم اجتماعی به کار می‌برد از سنخ آرامش دوستدار نیست، بلکه او می‌کوشد تا دو مفهوم تجدد و انحطاط را به هم پیوند دهد و بیان کند که در شرایط تصلب و امتناع اندیشه، طرح یکی بدون دیگری امکان‌پذیر نیست.

  • فرهنگ مظفر ۱۳۹۳-۰۶-۲۷ ۰۹:۵۰

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با رئیس دانشگاه هنر اصفهان؛

    تصویب رشته‌های جدید در پیچ‌وخم‌های بوروکراتیک

    پروسه‎ی تصویب رشته‎های جدید یک پروسه‎ی طولانی در وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی است. و این امر یکی از چالش‎های پیش روی ما در آموزش عالی در بومی‎سازی برخی از رشته‎هاست. رشته‌‎هایی که در فرهنگ و تمدن ایرانی‎اسلامی ما از پیشینه‎ی غنی برخوردار است و ظرفیت بومی‎سازی آن‎ها بالاست.

  • دانشگاه ۱۳۹۳-۰۶-۲۵ ۱۳:۰۱

    امیر کیان‌پور؛

    آکادمی، بیرون آن و مسئله‌ی خارج

    فرهادپور با نقد ارزش جوهری، برتری و مرکزیت انتزاعی‌ای که ترجمه‌ی آگاه در برابر ترجمه‌ی ناآگاه به خود می‌گیرد، خود ترجمه را همچون فضایی شکاف‌خورده و بی‌مرکز برجسته می‌کند. ترجمه استعاره‌ای می‌شود برای آگاهی تفکر نسبت به وضعیت خویش و یکی شدن آن با این وضعیت که خود چیزی جز زیست تفکر در فضای مخاطره، در دل تنش‌ها و تناقضات و گرداب امر منفی نیست.

  • روشنفکری ۱۳۹۳-۰۶-۲۳ ۱۰:۴۷

    الزامات روشن‎فکری در قرن بیست‌ویکم؛

    مرگ روشن‎فکری یا بحران مخاطب؟

    روشن‎فکرانی که قصد دارند دنیای جدید را به نقد بکشند، ایدئولوژی عصر اطلاعات را ترسیم و راهکار رهایی‌بخش صادر کنند، با بحران مخاطب در دهکده‌ی مجازی مواجه می‌شوند. کتاب، روزنامه و دایره‌المعارف‌های روشن‎فکرانه دیگر خواستار ندارد، برعکس بازیگران و فوتبالیست‌ها و هنرمندان تبدیل به مراجع فکری بسیاری شده‌اند که دارای قدرت جذابیت و ایجاد کشش‌های مختلف غریزی می‌باشند.

  • کوهن -فایرابند ۱۳۹۳-۰۶-۲۴ ۱۱:۱۴

    پل هوینینگن هون؛

    پل فایرابند و تامس کوهن

    مفهوم قیاس‎ناپذیری نزد کوهن حوزه‌ی وسیع‌تری نسبت به فایرابند دارد و دلیلش آن است که برای فایرابند تنها نظریه‎های جامع 22 و نیز نظریاتی که تنها به روشی معین تفسیر می‌شوند، می‌توانند قیاس‎ناپذیر باشند.

  • ملکیان ۱۳۹۳-۰۶-۲۲ ۱۱:۱۹

    بررسی مفهوم عشق از دیدگاه علی شریعتی در گفت‌وگو با مصطفی ملکیان؛

    این پروژۀ شریعتی نیست

    در این مرحله شریعتی وسیله‌ها را در اختیار نگذاشته است. آرمانش این است كه دست نزنید تا آرمان عشق باقی بماند. پس در مرحله ایده حرف زده است. اما برای اینكه هم عشق از دست نرود و هم به معشوق دست پیدا كنیم باید بگویم كه این اصلا پروژه شریعتی نبوده است پس نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم كه برای چنین وضعیتی پیشنهادی داشته باشد.

  • محمدتقی طباطبایی ۱۳۹۳-۰۶-۲۲ ۱۰:۵۸

    محمدتقی طباطبایی/گفتاری در باب مفهوم غرب‌زدگی(بخش دوم)؛

    تفاوت رضا داوری و مارتین هایدگر در نقد عقل مدرن

    ما در تفکر فردید و در تفکر داوری‌ای که در سال ۱۳۵۹ در حال اندیشیدن است، این تمایز میان شرق و غرب را داریم در صورتی‌که بنا بر مقدمات آن‌ها نباید داشته باشیم. البته دکتر داوری هر چه بیش‎تر از آن سال‌ها دور می‌شود، این تمایز را بیشتر نفی می‎کند. در واقع با نفی این تمایز است که می‎تواند امروز در مورد توسعه، علوم انسانی و مدرنیزاسیون سخن بگوید. جالب است که هایدگر چنین تمایز‌گذاری‌ای را ندارد. نقد هایدگر درونی است، او غرب را از درون نقد می‌کند.

  • هنر ۱۳۹۳-۰۶-۲۰ ۱۱:۱۱

    بررسی تفاوت تلقی هنر متعهد در غرب و شرق فرهنگی؛

    تلقی روزگار ما از ادبیات و هنر متعهد

    فصل مشترک همه‌ی کسانی که به ادبیات متعهد قائل می‌باشند این است که هنر و ادبیات می‌بایست وجدان بیدار جامعه باشد؛ چراکه زبان هنری و ادبی در سایه‌ی مصونیت نسبی شناخته‌شده‌ای که دارد این قدرت را داراست که عریان‌تر بر تارک زشتی‌های جامعه تاخته و از ساحت آزادی، عدالت و خیر و نیکی دفاع نماید.

  • مدارس فرانسه ۱۳۹۳-۰۶-۱۹ ۱۱:۴۷

    نگاهی به سیاست‎‌های آموزشی در فرانسه؛

    سیاست های آموزشی: اصلاحات ممکن و ناممکن

    آیا اصلاح ساختار نهاد آموزش و پرورش تنها در کشور فرانسه تا این حد کار سختی است؟ امیل دورکیم در کتاب خود با عنوان تحول آموزشی در فرانسه به صراحت به این مساله اشاره می‌کند که با گذشت هر قرن، نهاد آموزش و پرورش به کلی دچار تغییر می‌شود – چه در نحوۀ عملکرد و چه در اهدافی که دارد – چرا که نهاد مدرسه ماهیتی اجتماعی دارد و به طبع در هیچ جای دنیا جامعه‌ای وجود ندارد که تغییر را تجربه نکند.

  • مختار علیزاده ۱۳۹۳-۰۶-۱۹ ۱۱:۲۰

    گفت‌وگوی منتشر نشده با مختار علیزاده؛

    دربارۀ تفاوت حکمت هنر و فلسفۀ هنر

    در مورد زیبایی و زیبایی‌شناسی این اصلا لفظ غربی است، یعنی چندان به ما مربوط نیست و نه اینکه زیبایی در عالم اسلام نیست بلکه حُسن، جمال و زیبایی هست، منتها باید این را در دو ساحت بیشتر توجه کرد، آنهایی که اهل فلسفه هستند به یک معنا و آنهایی که اهل حکمت هستند به معنایی دیگر به زیبایی توجه کنند که این هم اندک است.

  • دیهیمی ۱۳۹۳-۰۶-۱۷ ۱۴:۵۳

    واکنش خشایار دیهیمی به نقد صالح نجفی بر ترجمه «الهیات سیاسی2»؛

    نه کتاب را دیده‌ام، نه مترجم را!

    ممکن است مترجم اثر در جایی، صحبت های مرا شنیده باشد یا چیزی درباره من خوانده باشد و در کتابش از من تشکر کرده باشد اما این موضوع، این حق را به افرادی امثال آقای نجفی نمی‌دهد که اخلاق حرفه ای را زیرپای بگذرانند و گناه یا تقصیری را متوجه من بدانند.

  • صالح نجفی ۱۳۹۳-۰۶-۱۷ ۰۹:۲۵

    صالح نجفی/نقدی کوتاه بر ترجمه کتاب «الهیات سیاسی 2»اثر کارل اشمیت؛

    آزادی مطلق در ترجمه‌های نظری

    شاید هیچ‌وقت نتوان قانونی تدوین کرد تا جلوی تولید ترجمه‌هایی از این دست گرفته شود. ولی در همه‌حال «ندایی» هست از جنس ندای درونی سقراط که اگرچه ایجابا او را به چیزی امر نمی‌کند، لااقل نمی‌گذارد او دست به بعضی کارها بزند یا پای در بعضی راه‌ها بگذارد.

  • محمد تقی طباطبایی ۱۳۹۳-۰۶-۱۸ ۱۰:۲۸

    محمدتقی طباطبایی/گفتاری در باب مفهوم غرب‌زدگی(بخش نخست)؛

    نگاهی به مفهوم «غرب‌زدگی» در منظومۀ فکری رضا داوری اردکانی

    در گفت‎‏وگوهای بسیاری، به آقای دکتر داوری نقد شده است که چه طور شما که منتقد مدرنیته هستید، در مورد توسعه می‎نویسید، چه طور می‎گویید باید علوم انسانی آن قدر قوی شود که بتوانیم کار اساسی انجام بدهیم؟ و ایشان بسیار خوب به این انتقادها جواب داده است. پاسخ ایشان جدا کردن دو سطح مساله است. در واقع می‎خواهد بگوید «مفهوم غرب‎زدگی» درست فهمیده نشده است که این نقدها به آن وارد می‌شود.

  • سلفی ۱۳۹۳-۰۶-۱۸ ۱۱:۰۷

    کلنسی مارتین/دربارۀ کتاب «آینه، آینه» نوشتۀ سیمون بلاک برن؛

    عشق‌ عکس سِلفی

    آزاردهنده‌ترین نکته در خصوص فرهنگ حب نفس، این است که خودپرستی، خودبینی، و غرور، همه با هم کار می‌کنند، و تا جایی که این گرایشات را به طور فرهنگی تقویت می‌کنیم، این کار را نه از سوی خودمان، بلکه به مثابه‌ی یک مسئولیت اجتماعی انجام می‌دهیم.

  • مرادخانی ۱۳۹۳-۰۶-۱۶ ۱۰:۵۴

    فلسفۀ هگل در گفت‌وگوی فرهنگ امروز با علی مرادخانی؛

    چرا به هگل توجه می‌شود؟

    دلیل اینکه چرا به هگل توجه شد این است که ما نیزمحتاج آگاهی تاریخی هستیم و نگاه هگل شاید از این منظر آموزنده باشد و یا اینکه حداقل کسی است که تاریخ و فلسفه یا به عبارتی، زمان و حقیقت، حادث و قدیم یا امر تاریخی و فلسفی را به هم گره زده است، درحالی‌که تا زمان او هیچ‌وقت این اتفاق در فلسفه نیفتاده بود.

  • سید حسین نصر ۱۳۹۳-۰۶-۱۶ ۱۱:۲۸

    گفتوگو با سیدحسین نصر؛

    روشنفکری دینی کاری برای سنت نکرده است

    اینکه این داده‌ها که روشنفکری دینی به معنای اروپایی‌اش بر آن استوار است بخواهد دین را متحوّل کند را سنّت‌گرایان قبول ندارند. این دین است که باید تعیین کند تحوّل فکری چه باشد نه اینکه تحوّل فکری از راه‌های گوناگون بیاید و سعی کند دین را طبق سیاق خودش تغییر دهد. اگر این چنین باشد آن فکری که می‌خواهد تحول ایجاد کند، خودِ دین است.

  • عبدالحسین خسروپناه ۱۳۹۳-۰۶-۱۵ ۱۰:۵۴

    پاسخ عبدالحسین خسروپناه به برخی ابهامات مدیریتی موسسه حکمت و فلسفه؛

    آخرت خود را برای دنیای دیگران خراب نمی‌کنم

    برخی توقع دارند به‎عنوان عضو هیئت علمی وظیفه‌ی خود را انجام ندهند، اما حقوق خود را دریافت کنند و بنده هم حرفی نزنم. توقع دارند مثلاً پایه‎ی آن‎ها را بدهم یا از استادیاری به دانشیاری و از دانشیاری به استادتمامی آن‎ها را ارتقا بدهم.من این کار را نخواهم کرد، بلکه طبق ضوابط وزارت علوم عمل می‎کنم چه این افراد خوششان بیاید و چه بدشان بیاید و مطبوعات را علیه بنده بشورانند.

  • حسن انوشه ۱۳۹۳-۰۶-۱۳ ۱۰:۴۱

    گفت‌وگو با حسن انوشه

    سال‌های دانشجویی من

    آریان‌پور بیشتر با دانشجویان صحبت می‌کرد و حرفهایش به نسبت شیرین بود مثلاً در مورد رژیم سلطنتی بد می‌گفت و اگر تصریحاً عنوان نمی‌کرد اما تلویحاً رژیم را زیر سؤال می‌برد. در مورد آل احمد نیز باید بگویم آن قدر کلاس‌هایش پر می‌شد که حتی عده‌ای کنار پنجره کلاس می‌نشستند، آل احمد هم پشت سر هم سیگار می‌کشید وحرف می‌زد.

  • رتوریک ۱۳۹۳-۰۶-۱۳ ۱۰:۳۲

    هاپزیبا روسکی؛

    دانشجویان باید چه چیزهایی دربارۀ رتوریک بدانند؟

    ارسطو بر این عقیده بود که سخنرانان می‌توانند بر اساس دنیاي پیرامونشان مشاهده کنند که ارتباطات چگونه روي می‌دهد و از این فهم براي سخن گفتن و ایجاد استدلال‌های متقاعدکننده استفاده کنند.