تیتر1 صفحه اول

پیران

پرویز پیران/ به بهانه اعلام نتایح آزمون دکتری نیمه متمرکز 1393؛

شرط بلاغ، پند یا ملال: مسأله‌ای به نام مدرک دکتری

مسئولان و مدیران جوامع پیشرفته، نیک آگاه‌اند که انباشتن دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی از اعضای هیات علمی و دانشجويان ناتوان، فاقد ویژگی‌های لازم و خدای ناکرده جوفروشان گندم نما، به معنای تحویل گرفتن مدیران ناتوان و خدای ناکرده رانت‌خوار و فاسد فردا ست.

طباطبایی-کچویان

متن مناظره حسین کچویان و سیدجواد طباطبایی؛

کچویان: خاستگاه ناسیونالیسم ایرانی غرب است/ طباطبایی:خودم را جزء ناسیونالیست­‌ها نمی‌دانم!

سخن و حرف ایشان همان سخنی است که یکی از مهمترین بازیگران عرصه نزاع گفتمانی در منازعه‌های موجود است و دقیقا به همین دلیل است که مثلا فلان مجله یا مجموعه آقای دکتر طباطبایی را آن‌قدر تقویت می‌کنند و دائما حرف‌های ایشان را طرح می‌کنند چون این حرف‌ها و روایت ایشان از این مسئله به گونه‌ای است که ایشان چه بخواهند چه نخواهند به کار این بازی و منازعه گفتمانی آنها می‌آید.

مصباحیان

گزارش نشست تاریخ و همکاری‎های میان‎رشته‎ای/ قسمت دوم؛

از نزاع بین تاریخ و فلسفه استقبال کنیم

جنگ و نزاع بین رشته‎ها به نظر من ضروری‎ترین چیزی است که می‎تواند وجود داشته باشد. ما همکاری نیاز نداریم، ما جنگ می‎خواهیم، جنگ بین رشته‎ها باید دربگیرد برای اینکه از تخدیش بین حوزه‎ها جلوگیری شود و تاریخ‎دان بداند تاریخ چیست، فلسفه‎دان بداند فلسفه چیست، حد و ثغور رشته‎های خود را بشناسند و در آن صورت است که همکاری می‎تواند صورت بگیرد.

  • نعمت فاضلی ۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۰۸:۴۷

    گفتاری از نعمت‎اله فاضلی؛

    تکثیر مکانیکی دانش در عصر تکنولوژی

    یکی از ساختارهای مهمی که در دانشگاه‌های ما شکل گرفته و مانع خودشکوفایی و مشارکت عاملین در فرایندهای یادگیری و یاددهی می‌شود نظام ارزشیابی دانشگاه است؛ نظام کمیت‌گرایی که بر اساس اندازه‌گیری‌های کمی استاندارد شده، توانایی‌ها و استعدادهای کیفی دانشجویان را می‌سنجد.

  • بابک احمدی ۱۳۹۳-۰۱-۳۰ ۰۸:۰۹

    مکتب فرانکفورت در پرسش و پاسخ «فرهنگ امروز» با «بابک احمدی»؛

    لفظ «مکتب» برازندۀ فرانکفورتی‌هاست

    دقت کنیم که همواره می‌توان میان دو گرایش متفاوت فکری و فلسفی شباهت‌ها و تفاوت‌هایی یافت. هریک از متفکران یکی از این گرایش‌ها امکان دارد به متفکری در گرایش دیگر نزدیک باشد (یا برعکس به شدت انتقاد داشته باشد). تاریخ فلسفه بارها (باید گفت به کرات) شاهد چنین وضعیتی بوده است و این هیچ عجیب نیست.

  • داریوش رحمانیان ۱۳۹۳-۰۱-۳۱ ۱۱:۱۵

    گزارش نشست تاریخ و همکاری‎های میان‎رشته‎ای/ قسمت اول

    مناقشه در هویت علم تاریخ

    در حال حاضر حدود ۲۰۰ سال است که روی مباحث علوم انسانی مناقشه است و به‌ویژه روی رشته‎ی تاریخ. بسیاری از تعاریف ناکافی و ناکارآمد هستند که باعث شده است مناقشات همچنان ادامه داشته باشند؛ ازهمین‌روی، از تعریف‎هایی که نسبت به ماهیت رشته‎ی تاریخ شده است تردیدها و علامت سؤال‌های بسیاری وجود دارد.

  • مصطفی ملکیان ۱۳۹۳-۰۱-۲۷ ۱۱:۲۸

    گزارشی از نشست «روش‎شناسی علوم انسانی»/ (بخش سوم)

    کمیابی تفکر نقادانه در علوم انسانی

    در جوامع غربی به جای سرفصل‌های درسی که ما داریم، آن‌ها به دانشجویان خود تفکر نقادانه آموزش می‌دهند تا هنگامی که فرد با آرا و نظرات علم خود مواجه می‌شود، بتواند تعیین و تکلیف خود را انجام دهد. تفکر نقادانه یعنی تفکری که با آن تفکر فراورده‌های علم و دانش را نقد می‌کنیم، نقاط قوت و ضعف آن را روشن می‌کنیم، موضع خود را در مقابل هریک از این آرا و نظرات روشن می‌کنیم.

  • مظفر اقبال ۱۳۹۳-۰۱-۲۸ ۱۱:۲۸

    مظفر اقبال/ قسمت اول؛

    اسلام و علم مدرن

    وجوه مختلف گفتمان جدید اسلام و علم که در این مقاله مورد بحث قرار می‌گیرد، پهلوبه‌پهلوی گفتمانی با ریشه‌های عمیق‌تر و کمتر ظاهری وجود دارد، گفتمانی که به دنبال این است که به علم مدرن از چشم‌انداز سنت اسلامی آن‌گونه که در سده‌های قبلی شکل گرفته بود، بنگرد.

  • داوری ۱۳۹۳-۰۱-۲۸ ۰۸:۵۹

    رضا داوری اردکانی/ متن کامل؛

    اخلاق مهندسی

    مطلبی با این عنوان پیشتر در تاریخ دهم اسفند سال گذشته در فرهنگ امروز به نقل از روزنامه اعتماد منتشر شده بود که به دلیل انتشار ناقص مطلب نارضایتی دکتر داوری اردکانی را در پی داشت. متن حاضر نسخه کامل «تاملی در اخلاق مهندسی» است که توسط دفتر دکتر داوری جهت انتشار در فرهنگ امروز ارسال شده است.

  • مناظره ۱۳۹۳-۰۱-۳۰ ۰۹:۴۱

    یادداشت میهمان/ به بهانۀ مناظرۀ شبکه‌ی یک با موضوع شهید آوینی؛

    چرا آوینی را محل نزاع سیاسی قرار می‌دهیم؟

    ترکیب مناظره‌کننده‌ها نیز طوری بود که بیشتر دل‌بخواه مخاطب عام باشد، البته مخالف و منتقد جدی شهید آوینی هم حضور نداشته باشد تا مسئولین برنامه دچار مشکل نشوند و مورد انتقاد علاقه‌مندان شهید و علما و نهادهای مذهبی، انقلابی قرار نگیرند.

  • عنایت ۱۳۹۳-۰۱-۲۷ ۰۸:۲۹

    حمید عنایت/ بازخوانی یک مسئله به بهانه جنجال‌های اخیر بر سر «ریچارد فرای»؛

    سیاست ایران‌شناسی

    در اینکه ایران‌شناسی همچون رشته‌های دیگر شرق‌شناسی در غرب اصلاً به اقتضای نیازهای سیاسی و نظامی و اقتصادی دولت‌های استعمارگر پیدا شده و هدف فوری آن خدمت به مصالح آن دولت‌ها بوده است مشکل بتوان تردید کرد.ولی نتیجه‌ای که از این سخنان باید گرفت آن نیست که باید بر آن خط بطلان کشید و در بازنویسی تاریخ ایران نتیجه‌ی کوشش‌های ده‌ها باستان‌شناس و زبان‌شناس و تاریخ‌نویس اروپایی را به دور ریخت.

  • منوچهر صانعی ۱۳۹۳-۰۱-۲۵ ۱۰:۴۶

    گفت‌وگوی تفصیلی فرهنگ امروز با منوچهر صانعی؛

    دیلتای مؤسس علوم انسانی است

    ما یک روش تاریخی داریم، هر متفکری را می‎توانیم با ماقبل آن بررسی کنیم با مابعد آن نمی‎توانیم بررسی کنیم. دکارت را می‎توانیم با ارسطو مقایسه کنیم؛ اما دکارت را نمی‎توانیم با کانت مقایسه کنیم، بلکه کانت را می‎توان با دکارت مقایسه کرد. در مورد دیلتای اگر قرار شد که تطبیق و مقایسه صورت دهیم، می‎توانیم او را با شلایرماخر مقایسه کنیم یا با اصحاب هرمنوتیک قرون وسطی مقایسه کنیم؛ اما دیلتای را نمی‎توانیم با گادامر مقایسه کنیم.

  • مارکس ۱۳۹۳-۰۱-۲۶ ۱۰:۱۰

    مایکل راث؛

    کارل مارکس؛ از روشنگری تا انقلاب

    مایکل راث در ادامه‎ی‎ درس‌گفتارهای «مدرن و پست‌مدرن» به کارل مارکس می‌رسد؛ اما ابتدا درنگی کوتاه در هگل می‌کند تا به‌ویژه مفهوم دیالکتیک در نزد هگل را روشن کند. دیالکتیک همان مفهومی است که بیش از هر مفهوم دیگری اندیشه‎ی‎ مارکس را به اندیشه‎ی‎ هگل پیوند می‌دهد (یا بهتر است بگوییم مارکس را وام‌دار هگل می­‌کند) و بنابراین فهم آن برای ورود به جهان اندیشه‎ی‎ مارکس ضروری به نظر می‌رسد.

  • روشنفکری ۱۳۹۳-۰۱-۲۵ ۱۰:۱۷

    نگاه آسیب‌شناسانه به آثار منتشرشده درباره‌‌ی روشنفکری ایران؛

    نقدی بر نقد روشنفکری

    آیا می‌توان نوعی از فلسفه، همچون پراگماتیسم را، که یکی از دلایل ظهور آن ناشی از تاریخ کوتاه پیدایش آمریکاست، به ایران تسری داد و تلاش نمود تا راهی در پیش گرفته شود که متفاوت از وضع حاكم بر فضای روشن‌فكری ايران باشد؟

  • گیدنز ۱۳۹۳-۰۱-۲۳ ۰۸:۱۲

    بررسی رابطۀ ساختار و کارگزار؛

    گیدنز و نظریۀ ساخت‌یابی

    ساختارهای اجتماعی مجموعه‌ای از قواعد، نقش‌ها، روابط و معانی هستند که با اندیشه و عمل انسان‌ها (عاملان) بازتولید و متحول می‌شوند. این انسان‌ها هستند که در طی زمان، ساختارها را خلق می‌کنند و مبتکر تحول در آن‌ها می‌گردند. ساختارها پدیده‌هایی مادی نیستند که مستقل از افراد و بیرون از آن‌ها (مانند پدیده‌های طبیعی) قرارگرفته باشند، بلکه قواعد و نقش‌هایی را فراهم می‌آورند که نیازمند معنا و تفسیر عاملان می‌باشند.

  • مصطفی ملکیان ۱۳۹۳-۰۱-۲۴ ۱۰:۵۱

    گزارشی از نشست «روش‎شناسی علوم انسانی»/ (بخش دوم)

    با چشمان بسته وارد علوم‌انسانی می‌شویم

    ما در علوم انسانی چه در مقطع لیسانس و ارشد و دکتری، هنگامی که وارد می‌شویم، با چشم بسته در وسط یک هالی چشم ما را باز می‌کنند و شروع می‌کنند به گفتن آنکه در ترم اول ۱۲ واحد باید بگذرانید. ما نمی‌دانیم این واحدها در کجا با هم ربط و نسبتی دارند.خواه علوم انسانی تجربی مانند روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد، سیاست و چه علوم انسانی غیرتجربی مانند اخلاق، حقوق و فلسفه‌ی ذهن، معرفت‌شناسی و فلسفه‌ی زبان و همه‌ی دانش‌هایی که به آن‌ها می‌گوییم دانش‌های علوم انسانی.

  • فلسفه ۱۳۹۳-۰۱-۲۴ ۱۲:۱۳

    گفت‌وگو با محمدسعید حنایی کاشانی؛

    اهمیت فلسفه در فرهنگ جهانی بشری

    «فيلسوف» و «نظريه‌پرداز» دو اصطلاح هستند با معناهاي متفاوت. «فيلسوف» مي‌تواند «نظريه‌پرداز» باشد اما «نظريه‌پرداز» لزوما «فيلسوف» نيست./ من گمان نمي‌كنم «عصر فلسفه» به پايان رسيده باشد، هرچند كه ممكن است چندان خريداري نداشته باشد!

  • عکاسی ۱۳۹۳-۰۱-۲۴ ۰۸:۵۳

    گفتگو با ناصر فکوهى؛

    رويکردى انسان شناختى به عکاسى

    جهان به سوی نوعی پیچیدگی فزاینده پیش می رود که در آن نیز جز با آنچه مورن «اندیشه پیچیده» می نامد امکان پذیر نیست. تقلیل گرایی ها امروز دیگر تنها خطرناک و ساده انگارانه نیستند، بلکه همچون چاله های سیاهی عمل می کنند که فروغلطیدن درون آنها می تواند اندیشه ای را برای همیشه نیست و نابود و ناتوان از زندگی در جهان مدرن کند

  • رسول جعفریان ۱۳۹۳-۰۱-۲۳ ۰۹:۴۲

    رسول جعفریان در گفت‎وگو با فرهنگ امروز؛

    شکست روشنفکرِ مشروطه در سیاست و تفکر

    روشن‎فکری نوعِ مشروطه هم در فکر هم در سیاست شکست‌ خورده بود. نوبت آزمون جدیدی برای اسلام بود که ۱۰۰ سال گفته بود اگر بیایم همه چیز را درست می‌کنم؛ اما اینکه ماند، برای این بود که سازوکار مناسبی در سال ۶۰-۵۸ توسط رهبری انقلاب تدارک دیده شد. نهادهای قانونی و نظامی و انتظامی و تلفیقی از روش‌های دمکراتیک با نوعی نظام سیاسی مبتنی بر تشیع، زمینه را برای تداوم فراهم کرد.

  • محمدامین قانعی‌راد ۱۳۹۳-۰۱-۲۱ ۰۸:۴۲

    محمد امین قانعی راد؛

    دانشگاه؛ خادم فرهنگ یا کارگزار اقتصاد؟

    هدف از تربیت انسان اجتماعی که در دانشگاه انگلستان و کمبریج صورت می‌گیرد، تقویت حس اجتماعی دانشجویان است. این در حالی است که بخش عظیمی از سیاستگذاری‌هایی که در کشور ما در زمینه سیاستگذاری علمی صورت می‌گیرد متناسب با انسان اقتصادی بوده است. مدل انسان اقتصادی یعنی گرفتن یک میلیون تومان در قبال نوشتن یک مقاله ISI، برای گرفتن رتبه علمی.

  • سیاوش جمادی ۱۳۹۳-۰۱-۱۹ ۱۱:۰۵

    گفت‌وگو با سیاوش جمادی؛

    ابن‌سينا و ملاصدرا پاسخگوی من نيستند!

    من يك شخصی مثل شما، منتها گرفتار شده در پرسش‌ها و مساله‌هايی كه دايما به دنبال پاسخ برای آنها می‌گردم. همين كه براي پاسخ يابی به سوالات و مساله‌های خودم شروع به مطالعه و تفكر می‌كنم می‌بينم ابن‌سينا و ملاصدرا پاسخگوی من نيستند. خود به خود برای پاسخ يابی به سمت هگل، كانت و متفكران چپ نو در دنيای امروزی كشيده می‌شوم.

  • نشست روش شناسی علوم انسانی ۱۳۹۳-۰۱-۲۰ ۱۰:۵۱

    گزارشی از نشست «روش‎شناسی علوم انسانی»/(بخش اول)

    علم بدون پشتیبانی قدرت ساخته نمی‌شود

    فرانکفورتی‎ها که هابرماس نماینده‌ی آنان است می‎گویند: علمی که در جهان ساخته شده است بدون پشتیبانی قدرت ساخته نمی‎شد؛ یعنی در واقع این علم محافظه‌کار، قدرت‌طلب و در کنارشان از آنان استفاده می‎کند و هیچ زمانی از خود نمی‎گذرد.

  • کارل اشمیت ۱۳۹۳-۰۱-۱۹ ۱۰:۳۰

    تأملی در نسبتِ الهیات سیاسی و نظریۀ دموکراتیک؛

    الهیات و سیاست بعد از اشمیت

    تصویرسازی الهیاتی‌ـ‌سیاسیِ اشمیت از حاکمیت به مثابه‌ي انحصار تصمیم‌گیری در دست حاکم، فاصله‌ای پُرنشدنی با آمال جمهوری‌خواهانۀ الهیاتی‌ـ‌سیاسیِ اسپینوزا دارد و این یعنی دلالت‌های متنوع الهیات در سیاست.

  • آوینی ۱۳۹۳-۰۱-۲۰ ۱۰:۰۶

    حاشیه‌ای بر اندیشه‌های سینمایی شهید آوینی در کتاب «آینه‌ی جادو»؛

    آوینی، تمدن معنوی و سینما

    آوینی نه به تقلید از دیگران، بلکه به واسطه‌ی آنکه به تمدنی فراتر از تمدن موجود می‌اندیشید، به تشکیک در سینمای برآمده از تمدن غرب روی آورد و راه را از همان سؤالی آغاز کرد که سینماگران پیشروی غربی شروع کرده بودند؛ یعنی سؤال از ماهیت جذابیت.

  • پول ۱۳۹۳-۰۱-۲۱ ۰۸:۵۲

    تاملی نظری در باب قیمت پول؛

    آیا پول در اقتصاد اسلامی دارای قیمت است؟

    ماهیت و کارکرد پول یکی از مباحث مهم اقتصادی است که فصلی بزرگ را در تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی به خود اختصاص داده است. این امر به‌خصوص از این جهت مهم است که نحوه‌ی درک ماهیت و کارکرد پول در اقتصاد در نوع سیستم پولی و نحوه‌ی مدیریت سیستم پولی اثری مهم دارد.

  • آشتیانی ۱۳۹۳-۰۱-۱۹ ۰۸:۴۹

    منوچهر آشتیانی؛

    تذکراتی درباره‌ی جامعه‎شناسی در ایران

    این دانش هم‌اکنون در ایران، نه پیوندی راسخ با گذشته‌ی تاریخی فرهنگ ما ایرانیان دارد و نه دارای ارتباطی متین (محتوایی و شکلی) با میراث فرهنگی و جامعه‌شناسانه‌ی جهانی است! نظام‌های حکومتی موجود نیز در تمام ادوار تاریخی در ایران هیچ‌گاه برای شناخت و راه‌گشایی مسائل و مشکلات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ملت ایران به گونه‌ی واقعی و جدی به عقاید اجتماعی فلاسفه یا جامعه‌شناسان ایران رجوع نکرده‌اند.

  • اسلامی-فرهادپور ۱۳۹۳-۰۱-۱۸ ۰۹:۲۰

    مراد فرهادپور/ مازیار اسلامی؛

    در باب چهره‌سازی‌های فیسبوک

    خيره‌شدن به «فيس» ديگری بزرگ و بيان خوشحالی يا هراس از بالا و پايين رفتن لايک‌ها، گم‌کردن خود در فانتزی های ابلهانه ديگران و دو دستی چسبيدن به شايعات، حسادت‌ها، فحاشی‌ها،‌ عشوه‌ها، ‌عقده‌گشايی‌ها، ‌توهمات يا هر تخته‌پارۀ ديگری برای غرق‌نشدن، سرنوشتی است که حتی دهاتی‌های ساکن در دامنه «قصر» رمان کافکا نيز به گنديده و خوفناک بودن آن واقفند.

  • مسعود صادقی ۱۳۹۳-۰۱-۱۸ ۱۰:۵۲

    گفت‌وگو با مسعود صادقی؛

    مهجوریت فلسفۀ تحلیلیِ تاریخ در ایران

    وقتی به فلسفه تاریخ در ایران توجه می‌کنیم، توجه‌مان یک زمینه درونی ندارد؛ یعنی نه فلسفه ما ابزارهای مفهومی لازم را برای بررسی معرفت تاریخی داشته است، چون اصلاً دغدغه غالب آن معرفت‌شناسی نبوده است، و نه تاریخ به یک معرفت قابل اعتنا در فضای جامعه ما تبدیل شده و به این لحاظ، شاید بتوانیم بگوییم که ما فاقد زمینه­‌هایی بوده‌ایم که در غرب، تلاقی آن زمینه­‌ها موجب پیدایش فلسفه تحلیلی تاریخ شده است.