تیتر1 صفحه اول

نگار داوری

نگار داوری اردکانی/ یادداشتی بر «کتاب الحروف» فارابی؛

آرای زبان‌شناختی فارابی

پرسش اساسی‌ای که منجر به تدوین این یادداشت شد، پرسشی است ساده درباره چیستی تصویر زبان از منظر فارابی. تأمل در پاسخ این پرسش، از آن جهت اهمیت دارد که توانایی مشارکت در تولید دانش اصیل برای هر دانش پژوه آسیایی حوزه زبان‌شناسی، منوط به شناخت تمام‌عیار دانش‌های بومی به مثابه میراثی زبانی است.

سرمایه در قرن بیست و یکم

واکنش مترجم کتاب «سرمایه» پیکتی به برخی انتقادات؛

تخریب به جای نقد

نقد ترجمه و ادبی تعریف دارد، نقد حاضر نقد محتوای کتاب نیست و بیشتر به تخریب مطالب پرداخته‎ شده است؛ ازاین‌رو نیازی به جواب ندارد. با تحلیل نوشتار این‌طور برمی‎آید که هدف نویسنده بیشتر تخریب بوده است تا نقد علمی و این مسئله نیز به این برمی‎گردد که در ابتدای کتاب در مورد مارکس خیلی خوش‌بینانه صحبت نشده است، به همین دلیل طرف‌داران مارکس شروع به تخریب متن کرده‎اند.

لایب‌نیتز

گزارشی از نشست «جوهره‌ی لایب‌نیتز» در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه؛

دیدگاه لایب‌نیتز درباره‌ی ممکنات (۱)

لایب‌نیتز اصلاً ضرورت‌گرا نیست و اتفاقاً در آنکه این چالش‌های ضرورت‌گرایانه را پس بزند بسیار موفق است. آنچه در مورد او بسیار جالب است و شاید از چشم لایب‌نیتز‌شناسان دور مانده است، نوع راه‌‌حلی است که پیشنهاد می‌کند...

  • فتحی آشتیانی ۱۳۹۳-۱۱-۰۹ ۰۹:۴۰

    گفت‌وگو با رئیس کارگروه روان‌شناسی شورای تحول علوم انسانی؛

    تجمیع گرایش‌های روان‌شناسی با اجماع اساتید کل کشور انجام شد

    امسال دانشگاه‌ها مختار بودند. اما مطمئناً از سال بعد که در همه‌ی دانشگاه‌ها لازم‌الاجرا می‌شود، باید جلسه بگذاریم و به سؤالات همکارانمان در دانشگاه‌های مختلف پاسخ بدهیم./ در مورد درس‌ها دغدغه‌ي زیادی نداریم، چون بیشتر آن‌ها در سیستم سابق هم بوده است. تنها موضوعی که ممکن است ما را با مشکل روبه‌رو کند دروسی است که تحت عنوان دروس بینشی در برنامه آمده است.

  • تقی زاده ۱۳۹۳-۱۱-۰۸ ۰۹:۴۰

    به مناسبت چهل و پنجمین سالروز درگذشت سیدحسن تقی‌زاده؛

    کدام تقی‌زاده؟

    ...در همین دوران بود که تقی‌زاده سکوت چندساله‌ی خود را شکست و در خطابه‌ای در باشگاه معلمین اظهار داشت: اینجانب ... چنان‌که اغلب می‌دانند اولین نارنجک تسلیم به تمدن فرنگی را ۴۰ سال قبل بی‌پروا انداختم که با مقتضیات و اوضاع آن زمان شاید تندروی شمرده می‌شد و به جای تعبیر اخذ تمدن غربی پوست‌کنده فرنگی‌مآب شدن مطلق ظاهری و باطنی و جسمانی و روحانی را واجب شمردم و ...

  • 13 ادیت شده ۱۳۹۳-۱۱-۰۷ ۱۱:۳۰

    گفت و گو با آنتونیا شرکا درباره نخستین تجربه سینمایی هومن سیدی؛

    «سیزده» ایرانی یا «سیزده» ... !؟

    شهرک‌ها به‎عنوان یک واقعیت غالب در زندگی اجتماعی-شهری تهران تبدیل شده‌اند و فیلم‌هایی با ویژگی‌هایی شبیه «سیزده» ویژگی‌ ساخته شدن در شهرک را دارند، چون فیلم‌ساز می‌تواند از ساختمان‌های بلند، طبقات متعدد استفاده‌ی زیبایی‌شناختی هم کند و در چنین آثاری این شهرک‌ها خودشان تبدیل به کاراکتر می‌شوند.

  • ملکیان ۱۳۹۳-۱۱-۰۶ ۰۹:۵۵

    گفتاری از مصطفی ملکیان؛

    معنای زندگی؛ اختراع یا اکتشاف؟

    تقریباً بیشتر شارحان و مفسران مولانا معتقدند که نی‌نامه‌ی مولانا یعنی ۱۸ سطر نخستین مثنوی معنوی کل پیام مولانا است و ۸۰ درصد کلام را مطرح کرده است، اما چیزی که در این ۱۸ سطر خیلی واضح است، ‌ایماژ عاشقی در غریبستان است و به معنی نی‌ای است که از نیستان دور شده و حالا هوس کرده که به معشوق یا نی‌هایی که روزگاری با آن‌ها بوده است، برگردد.

  • تاریخ طبری ۱۳۹۳-۱۱-۰۷ ۱۱:۲۴

    در ضرورت بازسازی در رویکرد خلدونی به نسبت «تاریخ و گذشته»؛

    زمانه‌ی ما و زمانه‌ی طبری؛ منازعه بر سر گذشته و نقش مورخ معاصر

    اگر روایت طبری را طرح‌واره‌ی تفسیری وی برای پاسخ به مسئله‌ی زمانه‌اش بدانیم، آن‌گاه می‌توان نتیجه گرفت اتکا به روایت طبری از گذشته‌ی تاریخی مسلمانان در هر دوره‌ای می‌تواند مسائل وی را نیز همراه با آن پاسخ‌ها به دوران بعدی منتقل کند؛ درحالی‌که روایت وی عملاً پاسخی است به مسائلی مورد منازعه در بحران‌های قرن سوم هجری که مؤید باور آن مورخ است.

  • مرثیه ای برای کتابسوزی ها 2 ۱۳۹۳-۱۱-۰۶ ۰۹:۴۲

    به بهانۀ اجرای نمایش «مرثیه‌ای برای کتاب‌سوزی‌ها»؛

    تن وارگی شعر یا شعروارگی تن

    مرثیه‌ای برای کتاب‌سوزی‌ها یک بار تن و تنیده شدن زبان را در شعروارگی خود به نمایش می‌کشد و یک بار هم شعروارگی تن را در بستر زمان متجلی می‌سازد. نقش‌آفرینان با تن خود آن‌گونه زبان را حضور می‌بخشند که گویا تن آنان یک‌پارچه زبان و شعر می‌شود. این نمایش سفر تن به عمق تاریخ است، سفر تنی که زبان است و زبانی که می‌سوزد.

  • غلامحسین مقدم حیدری ۱۳۹۳-۱۱-۰۵ ۱۰:۴۲

    گزارشی از نشست «مشكله‌ی علم و دين و علم دينی از كجا ناشی می‌شود»؛

    پذیرش یک نظریه‌ی علمی به مقبولیت آن بستگی دارد

    مسئله‌ی دیگری که فایرابند مطرح می‌کند این است که اگر از دانشمندان بخواهیم روش خاصی را به کار ببندند نبوغ آن‌ها را از آن‌ها می‌گیریم، چون روش دانشمند را محدود می‌کند؛ مثلاً اگر شما به فیزیک‌دان بگویید بر اساس روش ابطال کار کن، دیگر نمی‌تواند کار کند. هایزنبرگ در کتاب جزء و کل وقتی با پاولی در مورد ساختار اتم با هم بحث می‌کنند، می‌گویند انرژی‌هایی که در داخل اتم رخ می‌دهند با قوانین ما سازگار نیستند...

  • اسکار ۱۳۹۳-۱۱-۰۵ ۰۹:۳۹

    نگاهی به آثار حاضر در اسکار ۲۰۱۵؛

    آیا گمانه‌زنی‌ها محقق می‌شود؟

    الخاندرو گونزالس ایناریتو امسال با «مرد پرنده‌ای» فصل جوایز را دنبال خواهد کرد. ریدلی اسکات، «هجرت» را دارد و استفان دالدری، «آشغال» را با خود به اسکار می‌آورد. از جیسون ریتمن هم فیلم «مردان، زنان و کودکان» حضوردارد. همچنین در اسکار امسال راب مارشال کارگردان فیلم «شیکاگو» فیلم «درون جنگل» را که در ژانر کودک است با حضور ستاره‌های هالیوودی بسیاری از جمله مریل استریپ و جانی دپ ساخته است.

  • ذاکرصالحی ۱۳۹۳-۱۱-۰۴ ۰۹:۲۴

    گفت و گو با دکتر غلامرضا ذاکر صالحی؛

    از اقتباس فعال تا تولید بومی علم انسانی

    اگر علوم انساني در ايران بخواهد توسعه يابد بايد از تجربيات تاريخي غرب استفاده كند و ارتباط منفعل خودش را به ارتباط فعال تبديل كند. ما شايد نتوانيم در علوم نساني به‌فوريت به توليد دانش دست اول بپردازيم، اما اگر بخواهيم حركت خود را يك گام بهبود دهيم، مي‌توانيم ابتدا از يك اقتباس كننده منفعل به اقتباس كننده فعال تبديل شويم.

  • امبرتو اکو ۱۳۹۳-۱۱-۰۴ ۱۱:۴۱

    مصاحبه‌ی اشپیگل با lمبرتو اکو؛

    فهرست را دوست داریم چون نمی‌خواهیم بمیریم

    فهرست، ابتدایی و ویژه‌ی هر فرهنگ ابتدایی است که درکی دقیق از جهان نداشته و به ناچار به فهرست نمودن ویژگی‌هایی که قادر به نام بردنش نیست می‌پردازد. اما در تاریخ فرهنگ، فهرست‌ها همواره پابرجا ماندند.

  • گرامشی-مان ۱۳۹۳-۱۱-۰۱ ۱۱:۲۶

    جاناتان موران؛

    دو برداشت از مفهوم دولت: آنتونیو گرامشی و مایکل مان

    مان و گرامشی هردو روایت‌های ایدئالیستی/ روحی را از توسعه‌ی سیاسی و دولت طرد می‌کنند. دغدغه‌ی هر دوی آنها بررسی قدرت نیروهای مادی و ایدئولوژیک در توسعه‌ی اجتماعی است. هردوی آنها بر روی طبقه به عنوان یک متغیر مهم تاریخی تمرکز می‌کنند. با این حال، هردو به دنبال ارزیابی دیدگاه‌هایی بودند که بر اساس آن دولت به‌گونه‌ای جوهری وابسته به منافع اقتصادی (طبقات) است، و بدین سان از پی طرد «ماتریالیسم مبتذل» برآمدند.

  • سودربرگ ۱۳۹۳-۱۱-۰۲ ۰۹:۵۷

    ایووریتزر؛

    تأملاتی فلسفی در باب کافکای استیون سودربرگ

    سودربرگ در سکانس رنگی ۱۶ دقیقه‌ای کافکا به تصاویر خود جلای زیادی می‌دهد. شاید وسوسه شویم که این استفاده را به ایده‌ی پل ویریلیو درباره‌ی رنگ پساتاریخی نسبت دهیم، رنگ واژگونی، «رنگ شفافیت، شعاع یا درخشش فلز و ... و در آینده شاید این رنگ‌رنگی نهان‌کار باشد؛ یعنی، رنگی درآشامنده که انعکاسی ندارد... رنگی وارونه».

  • رشید رضا ۱۳۹۳-۱۱-۰۱ ۰۹:۵۵

    تبارشناسی مفهومی «سلفیه» و «سلفی‌گری»

    علی‌رغم برنامه‌ی مشخص سید جمال و عبده برای طراحی یک جریان اصلاحگر مذهبی، هیچ نشانه‌ای از تصریح ایشان به «سلفی‌گری» و اعتقاد به آن در آثارشان دیده نمی‌شود. همین روایت نه‌چندان دقیق، به علت شهرت و برجستگی ناقل آن (ماسینیون) به‌سرعت و کثرت در متون و پژوهش‌های آکادمیک غربی رواج یافت و بعدها به‌عنوان یک اصل قطعی و پذیرفته‌شده، مبنای تحلیل‌های متعددی قرار گرفت.

  • سنت ۱۳۹۳-۱۱-۰۲ ۰۹:۰۶

    مواجهه‌ی آگاهانه با گذشته؛

    ضرورت بازخوانی سنت

    دلایل بنیادی نگاه به سنت به‌عنوان یک امر برخاسته از احوالات گذشته، امید به آینده است؛ زیرا بدون نگاه به گذشته ما قدرت تبیین و تفسیر جهان امروز را نداریم، و اگر نتوانیم امروز را تبیین کنیم، آینده از آن ما نخواهد بود. بنابراین سنت به‌عنوان یک دستاورد در گذشته، نیاز به بازتفسیر دارد و از دل این تفسیرها راه خروج از وضعیت متصلب هموار می‌شود.

  • دلوز ۱۳۹۳-۱۰-۳۰ ۱۰:۰۲

    سوگ‌نوشته‌ای از ژاک دریدا در رثای ژیل دلوز؛

    باید که تنهای تنها پرسه زنم

    مسئله این است که ما معتقدیم هر فلسفه‌‌ی سیاسی‌ای باید تحلیل سرمایه‌داری و راه‌های تحول‌ آن را ممکن بسازد. چیزی که ما بیش از همه به آن علاقه‌مندیم، تحلیل سرمایه‌داری به عنوان نظام درون‌ماندگاری است که مدام بر حد و مرزهای خاص خود چیره می‌شود و همیشه آن‌ها را در مقیاسی بزرگتر می‌یابد، چرا که حد و مرز بنیادینِ آن، خودِ سرمایه است.

  • محمدرضا حکیمی ۱۳۹۳-۱۱-۰۱ ۱۰:۳۲

    محمدرضا حکیمی؛

    تعريف «عدالت‏»از زبان امام صادق(ع)

    محمدرضا حكيمی در آثار پربرگ و بارشان كه برگرفته از سرچشمه‌های ثقلينی است، مكرر به فرموده‌های خاندان مبارك پيامبر اكرم(ص) و از آن جمله امام صادق(ع) اشاره كرده‌اند. آنچه در پی می‎آيد، نوشتاری ديگر از ايشان است.

  • باشلار ۱۳۹۳-۱۰-۳۰ ۱۱:۰۲

    پاتریس مانیگلیه؛

    باشلار و مفهوم «پروبلماتیک»

    تفکر به معنای تلاش برای بیان حقیقت در مورد هر ابژه‌ی جزئیِ معینی نیست، گویی که جهانی در آن بیرون وجود دارد و منتظر است تا ما نگاهمان را به آن بیاندازیم؛ بلکه تفکر، تلاش برای حل مسائلِ مشخص و تکین است. شاید دانستن این نکته خالی از فایده نباشد که این جایگزین‌شدنِ مقوله‌ی مسئله به جای مقوله‌ی ابژه چیزی است که سنت معرفت‌شناسی فرانسوی در آن، هم با سنت پوپری و هم با سنت هایدگری‌ سهیم است.

  • دانش آموز ۱۳۹۳-۱۰-۲۹ ۰۹:۴۱

    کاستی‌های کتاب‌های درسی «تفکر و پژوهش» و «تفکر و سبک زندگی»؛

    نقدی بر آموزش تفکرمحور در نظام رسمی آموزش در ایران

    اکنون سه سال است که از اجرای برنامۀ درسی «تفکر و پژوهش» در مقاطع ششم تا هشتم می‌گذرد. اما سوال این است، آیا برنامه‌ی درسی «تفکر و پژوهش» شاخصه‌های یک آموزش تفکرمحور را دارد و می‌تواند به اهداف مدّ نظر دست باید؟

  • گیدنز ۱۳۹۳-۱۰-۲۹ ۰۹:۲۱

    مروری بر سیر تکوین اندیشه‌ی اجتماعی آنتونی گیدنز؛

    گیدنز؛ مدرنیسم، پست‌مدرنیسم و راه سوم

    گیدنز در مقابل این ادعا که با پایان گرفتن مدرنیته در اواخر سده‌ی بیستم، در آغاز عصر پسامدرنیته قرار گرفته‌ایم، می‌گوید که جعل اصطلاح‌هایی تازه چون پسامدرنیته از سردرگمی گرفتاری در قلمروی رویدادهای خارج از کنترل و درک ما نشئت می‌گیرد. وی مدعی است برای تحلیل چگونگی رخداد این پدیده، وضع اصطلاح‌های تازه مانند پسامدرنیست و نظایر آن کافی نیست، به جای وضع چنین اصطلاحاتی بهتر است به سرشت مدرنیته نگاه دوباره‌ای بیندازیم

  • محمد مجتهد شبستری ۱۳۹۳-۱۰-۲۸ ۱۱:۱۰

    نقدی بر اظهارات اخیر محمد مجتهدشبستری؛

    چالش داعش و پرسش‌های پیش‌رو

    پیشنهاد آقای شبستری برای حل چالش داعش، صرف‌نظر از مشکلات کلامی و فقهی و فلسفی، یک پیشنهاد لوکس، نخبگانی و غیرهمگانی است که حل معضل اقلیتی مشکوک و متوحش را به تغییر نظر اکثریتی آرام و مؤمن در باب بسیاری از مبانی دین خود موقوف می‌سازد./کسانی که می‌گویند برای حل مشکل مسلمانان باید اسلام یا اسلامیاتی جدید «تولید» کرد شبیه ساده‌دلی هستند که می‌گوید برای حل مشکل طلاق باید ازدواج را ممنوع کرد.

  • سارتر و لویناس ۱۳۹۳-۱۰-۲۸ ۰۹:۵۷

    دو برداشت از مفهوم «دیگری»؛

    سارتر و لویناس

    البته نزاع اصلی لویناس با سارتر بر سر پرسش تعارض انسانی است: او در درجه‌ی نخست با لحن سلبی این گزاره که انسان محکوم به آزاد بودن است مخالفت می‌کند و در ادامه استدلال می‌کند که دیگری مزاحم آزادی من نمی‌شود بلکه آن را تأیید می‌کند. لویناس با پاسکال موافق است که خویشتن، به‌خودی‌خود، نفرت‌انگیز -خودمحور، دل‌بخواهی، ناموجه- است و تنها در روابط با دیگری است که فرصت اخلاقی شدن دارد.

  • نعمت الله فاضلی ۱۳۹۳-۱۰-۲۷ ۰۹:۳۰

    یادداشتی از نعمت‎الله فاضلی درباره‌ی تحول ایده‌ی دانشگاه؛

    لطفاً وارونه فکر کنید!

    ایده‌ی دانشگاه در جهان امروز در پرتو آن چیزی است که ادگار مورن و دیگران از آن تحت عنوان «اندیشه‌ی سیاره‌ای» یاد می‌کنند. امروز گفتمان دانشگاه خود را در چارچوب «اندیشه‌ی سیاره‌ای» و نه در چارچوب مرزهای ملی بازتعریف می‌کند.

  • فرزان سجودی ۱۳۹۳-۱۰-۲۷ ۱۰:۳۳

    «نوستالژی» در سلسله نشست‎های هنر و زندگی روزمره‌ی شهری؛

    نوستالژی و پادگفتمان انتقادی

    ما باید پیوسته از منظر یک پادگفتمان انتقادی نسبت به کارکردهای ایدئولوژیکی نوستالژی و نسبت به این حس و توهم کاذب لذت‎بخش وجودِ جهانی آرمانی در گذشته، وارد عرصه‎ی فعالیت انتقادی شویم. وجود نوستالژی اگر یکه‎تاز عرصه‎ی فضای فرهنگ درباره‎ی گذشته باشند جلوی نگاه انتقادی به آن را خواهند گرفت و در نتیجه ما را در یک فضای وهم همیشگی نگه می‎دارند.

  • نوذری ۱۳۹۳-۱۰-۲۴ ۱۰:۵۵

    نقد و بررسی «گذر از عهد باستان به فئودالیسم»/ بخش دوم؛

    اندرسن، مارکسیسم و تاریخ‌نگاری

    آنچه کار پری اندرسن را از دیگر متفکران و نظریه‌پردازان در حوزه‌ی مطالعات تاریخی در دوران اخیر جریان‎ها متمایز می‎کند، این است که او قطعا به سنت مارکسیسم غربی تعلق دارد به خصوص به سنت مارکسیسم انتقادی غربی و همه‎ی تلاشش، تلاشی است برای نشان دادن پویایی درونی و منطق پویای درونی مارکسیسم. بنابراین این داعیه که او از مارکسیسم جدا شده یا با مارکسیسم فاصله گرفته به هیچ وجه تعبیر درستی نیست.

  • هانری لوفور ۱۳۹۳-۱۰-۲۵ ۱۱:۱۰

    هانری لوفور؛

    هر روز و روزمرگی

    پیش از اینکه که سلسه انقلاب‌هایی که منجر به به وجود آمدن آنچه دوران مدرن خوانده می‌شود، رخ دهند، مسکن، انواع پوشش، روش‌های خوردن و آشامیدن وبه طورخلاصه «زندگی»، نمایشگر تنوع خارق‌العاده‌ای بودند. این سبک زندگی که زیرمجموعه هیچ نظام واحدی نبود، بسته به کشور، ناحیه جغرافیایی ،طبقات و سطوح جمعیت (مردم) ،دسترسی به منابع طبیعی، فصول ،اقلیم، شغل، سن و جمعیت متفاوت بود.

  • ابراهیم گلستان ۱۳۹۳-۱۰-۲۵ ۱۰:۳۰

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با محمد تهامی‌نژاد؛

    میراث ابراهیم گلستان در سینمای مستند

    گلستان با نظرگاهی هنری/ فلسفی، داستان خود را از محوطه‌ی باستانی می‌ساخت. تجربه‌ی گلستان بخشی از سینمای مستند را شکل داد، ولی سینمای جدید ایران از استاد مستندسازی خود عبور کرده است. منظورم از سینمای جدید ایران، فیلم‌های بخشی از نسل دوم و نسل سوم مستندسازان سینمای ایران است که کلاً با فیلم‌های شیوه‌ی توضیحی فاصله دارند.

  • زیگفرید کراکاوئر ۱۳۹۳-۱۰-۲۳ ۰۹:۲۵

    زیگفرید کراکوئر؛

    درباره‌ی رسالت نقد فیلم

    منتقد فیلم ممتاز تنها به‌عنوان منتقد اجتماعی قابل تصور است، مأموریتش افشا کردن تصورات و ایدئولوژی‌های پنهان درون فیلم‌های متوسط و رایج است تا از طریق این افشاگری تأثیر خود این فیلم‌ها را هر جا که ضروری باشد، ویران کند.