شناسهٔ خبر: 13441 - سرویس سیاست‌گذاری علم‌وفرهنگ

دانشگاهیان از آزمون دکتری می‌گویند(6)/ محمد مهدی‎نژاد نوری؛

به بازار کار این فارغ‌التحصیلان فکر نکرده‌ایم

مهدی نژاد قطعاً کشور به نیروی دکتری نیاز دارد؛ ولی نه به این حجمی که الآن وجود دارد؛ زیرا حوزه‎ی کار این فارغ‎التحصیلان عمدتاً هیئت علمی دانشگاه‎ها است و بعضی اشتغالات دیگر که در ادارات کشور فراهم شده است. ولی مگر این مکان‎ها در آینده‎ای که ما پیش ‎رو داریم چقدر نیرو طلب می‎کنند؟

فرهنگ امروز/مهدیه احمدی: در ادامه اخذ نظرات دانشگاهیان در باب آزمون دکتری و نحوه پذیرش دانشجوی دکتری، بد ندیدیم به سراغ یکی از دانشگاهیانی برویم که خود دارای سابقه معاونت در وزارت علوم بوده است. محمد مهدی‌نژاد نوری کسی است که دارای سابقه 4 سال معاونت پژوهشی وزیر علوم در دولت دهم بوده است. در ادامه نظرات وی در خصوص آزمون دکتری سال 92 می‌آید:

 

محمد مهدینژاد نوری معاون اسبق وزارت علوم در پاسخ به این سؤال که این تشنگی بسیاری که به آزمون دکتری وجود دارد برای آموزش عالی ما یک نقطهی مثبت است یا منفی، گفت: این امر بستگی به اقدام بعدی ما دارد. الآن دنیا به سمت جامعه‎ی دانشبنیان حرکت می‎کند؛ یعنی کارها و فعالیت‎هایی که برای دانش انجام می‎شود، دارای ارزش افزوده‎ی بالایی است. جامعهی ما قطعاً نیاز به نیروی کار دانشی دارد؛ بنابراین اگر ما بتوانیم زمینه‎های کارآفرینی و اشتغال آن‎ها را که گام بعدی این مسئله است به‌درستی طراحی و ایجاد کنیم، این بزرگ‎ترین نعمت برای ما خواهد بود؛ یعنی ما می‎توانیم بهره‎های بسیار فراوانی از این ظرفیت ببریم؛ اما اگر گام بعدی را برنداریم و به آن توجه نکنیم، این مسئله حتماً برای ما مشکل‎آفرین خواهد شد.

یکی از ساده‎ترین مشکلات ما در واقع خروج نیروهای کارآمد از کشور است؛ یعنی افراد فارغ‎التحصیل برای پیدا کردن کار مناسبِ درجه و مدرک خودشان، وقتی می‎بینند در کشور زمینه‎ی کاری فراهم نیست و امروزه هم در دنیا مناسبات و ارتباطات بسیار راحت و سهل شده است، به‌راحتی از کشور خارج می‎شوند و کشورهای دیگر نیز به‌خوبی از آن‎ها استقبال می‎کنند و این امر باعث می‎شود که به قول خارجی‎ها Brain Drain (فرار مغزها) رخ دهد. بستر و زمینه‎ی آماده در این کشورها، مغزهای ما را به سمت خود می‎کشد و کشور ما که به ازای هر یک نفر مشغول به تحصیل در این مقطع باید مثلاً چیزی بالاتر از  یک میلیارد قیمت واقعی خرج کند، به‌راحتی این نیروها را تقدیم کشورهای دیگر می‎کند. با این روند گویا کشور ثروت خود را تبدیل به محصولی می‎کند که رایگان تقدیم سایر کشورها کند، چه کشورهای حوزه‎ی خلیج فارس باشد و چه کشورهای اروپایی و شرق دور.

این نیروهای کارآمد به این کشورهای دارای ظرفیت وارد می‎شوند و اتفاقاً آن‎ها نیز برنامه‎ی وسیعی برای نیروهای آماده و پرانرژی دارند؛ لذا اگر از این بُعد نگاه کنیم این برای ما یک تهدید محسوب می‎شود؛ بنابراین ایجاد تناسب و هماهنگی بین این ظرفیت‎ها و اشتغال آینده می‎تواند باعث شکوفایی کشور شود. در غیر این صورت اگر گفته شود وظیفهی ما تنها آموزش دادن است و کاری به این نداریم که بعد از آن چه خواهد شد، این در واقع حتماً به ضرر کشور ما تمام می‎شود، گویا راهی هموار کرده‎ایم که ثروت‎های خود را راهی کشورهای دیگر کنیم.

قطعاً کشور به نیروی دکتری نیاز دارد؛ ولی نه به این حجمی که الآن وجود دارد؛ زیرا حوزه‎ی کار این فارغ‎التحصیلان عمدتاً هیئت علمی دانشگاه‎ها است و بعضی اشتغالات دیگر که در ادارات کشور فراهم شده است. ولی مگر این مکان‎ها در آینده‎ای که ما پیش ‎رو داریم چقدر نیرو طلب می‎کنند؟ باید در واقع ما به کارآفرینی دانش‎بنیان که عمدتاً به موضوعات جدید می‎پردازد و در سیاست‎های اقتصاد مقاومتی هم آمده است، توجه کنیم و اگر این‎ها را عملیاتی سازیم، باعث می‎شود که این آموزش هم فرصت بزرگی برای کشور ما باشد.

مهدی‎نژاد نوری در پاسخ به این سؤال که آیا برای گام بعدی که در صحبت‎ها به آن اشاره کردید برنامه‎ریزی‎ شده است یا خیر، گفت: باید مسئولین امر پاسخ‎گوی این پرسش باشند. احساس من این است که سیاستگذاری شده است؛ ولی درباره‌ی ورود عملیاتی آن باید مسئولینی که الآن در واقع مسئولیت را بر عهده دارند، پاسخ بدهند. برنامه‎ریزی آن قبلاً شده است و در حال حاضر در سیاست اقتصاد مقاومتی در قانون شرکت‎های دانش‎بنیان در طرح‎های کلان ملی که در وزارت علوم بود در توسعه‎ی آموزش عالی و در آمایش آموزش عالی وجود دارد. می‎خواهم بگویم طرح‎ریزی‎های آن شده است؛ ولی باید پیگیری شود و به صحنه‎ی عمل بیاید. شما نگاه کنید ببینید در تمام استان‎های کشور پارک‎های علم و فناوری وجود دارد؛ ولی به‌هرحال این پارک‎ها باید توسعه پیدا کنند تا فارغ‎التحصیلان تحصیلات تکمیلی در آن مشغول به فعالیت شوند.